Hiểu Rõ Đa Vi Chất: Khi Nào Bạn Cần Bổ Sung?

Trong bối cảnh ngày càng nhiều người tiêu dùng chọn sử dụng thực phẩm chức năng, câu hỏi đặt ra là liệu việc bổ sung đa vi chất có thực sự cần thiết cho sức khỏe không? Nhiều người mang theo cả túi vitamin và khoáng chất mà chưa từng kiểm tra trạng thái sức khỏe của mình. Điều này liệu có an toàn và hợp lý?

Đa Vi Chất Là Gì?

TS.BS. Trần Thị Minh Nguyệt, Viện Dinh dưỡng Quốc gia.

Thuật ngữ “đa vi chất” (micronutrients) được hình thành từ các vitamin và khoáng chất cần thiết cho cơ thể với liều lượng rất nhỏ hàng ngày. Những chất này đóng vai trò quan trọng trong nhiều chức năng sinh lý như tạo máu, dẫn truyền thần kinh và miễn dịch. Đối lập với các chất đa lượng như protein hay carbohydrate, vitamin và khoáng chất lại được cơ thể cần với số lượng ít hơn nhiều.

TS.BS. Trần Thị Minh Nguyệt cho biết, các vi chất có thể được phân loại thành hai nhóm chính: Vitamin (tan trong nước như nhóm B và vitamin C, hoặc tan trong dầu như vitamin A, D, E, K) và khoáng chất (được chia thành đa lượng như canxi, magie và vi lượng như sắt, kẽm). Các chế phẩm thường được gọi là “đa vi chất” hay “multivitamin – multimineral” cung cấp nhiều vitamin và khoáng chất trong một viên hoặc gói, thường được tính theo phần trăm nhu cầu khuyến nghị hàng ngày (%RDA).

Chế Độ Ăn Đủ Thì Không Cần Bổ Sung

Chuyên gia dinh dưỡng khẳng định rằng một chế độ ăn uống đa dạng bao gồm rau củ, trái cây, ngũ cốc và sản phẩm từ sữa sẽ cung cấp đủ vi chất cho người khỏe mạnh. Điều này dường như không được truyền đạt rõ ràng trong các quảng cáo thực phẩm chức năng, vì nó trái ngược với thông điệp rằng “ai cũng cần bổ sung thêm”. Các tổ chức y tế lớn như WHO và nhiều hiệp hội dinh dưỡng đều khuyến nghị “food first” – tức là ưu tiên đáp ứng nhu cầu vi chất qua thực phẩm tự nhiên trước khi dùng đến viên uống bổ sung.

Việc uống đa vi chất mà không có tình trạng thiếu hụt vi chất không làm cơ thể khỏe hơn. Vitamin tan trong nước thường bị đào thải qua nước tiểu, còn vitamin tan trong dầu và một số khoáng chất nếu dư thừa có thể tích lũy và gây tổn hại cho gan và thận.

Hầu hết mọi người đã đủ vi chất qua ăn uống hằng ngày…

Khi Nào Cần Bổ Sung Vi Chất?

Có những nhóm đối tượng có nguy cơ cao thiếu vi chất và cần được bổ sung theo chỉ định y tế, bao gồm:

• Phụ nữ mang thai và cho con bú (cần bổ sung thêm sắt, axit folic, canxi, i-ốt);
• Trẻ nhỏ trong giai đoạn ăn dặm mà khẩu phần chưa đa dạng;
• Người ăn chay hoặc thuần chay (có nguy cơ thiếu vitamin B12, sắt, kẽm, canxi);
• Người cao tuổi hoặc ít tiếp xúc với ánh nắng mặt trời (có nguy cơ thiếu vitamin D, B12);
• Những người mắc các rối loạn tiêu hóa như Crohn hay celiac, hoặc từng phẫu thuật giảm béo làm giảm khả năng hấp thu;
• Người đang dùng thuốc có ảnh hưởng đến sự hấp thụ như thuốc ức chế bơm proton; và
• Vận động viên có nhu cầu tăng về magie và sắt do mất qua mồ hôi hoặc chấn thương.

Ngoài các nhóm trên, những tình trạng lâm sàng như thiếu máu do thiếu sắt hay loãng xương cũng cần được bổ sung theo phác đồ điều trị.

Cách Xác Định Thiếu Vi Chất

Để biết chính xác mình có thiếu vi chất hay không, các bác sĩ đề xuất thực hiện xét nghiệm máu để đo lượng vi chất cụ thể trong cơ thể. Việc này khác biệt hoàn toàn với việc tự chẩn đoán qua các triệu chứng mơ hồ như mệt mỏi hay khó ngủ mà không qua các xét nghiệm y tế. Những triệu chứng này có thể là dấu hiệu của nhiều vấn đề khác nhau, không chỉ riêng thiếu vi chất.

Nguyên Tắc Bổ Sung Đa Vi Chất

Trước khi quyết định sử dụng đa vi chất, hãy tự hỏi ba câu hỏi quan trọng: Chế độ ăn hiện tại của bạn có thiếu nhóm thực phẩm nào không? Bạn có thuộc nhóm nguy cơ cao như đã nêu? Và bạn đã có kết quả xét nghiệm nào khẳng định tình trạng thiếu chưa? Nếu cả ba câu hỏi đều chưa có câu trả lời rõ ràng, tốt nhất nên điều chỉnh chế độ ăn uống trước thay vì vội vàng mua các viên uống bổ sung. Việc bổ sung vi chất nên dựa trên các bằng chứng cụ thể và được cá nhân hóa thay vì xu hướng.

Bạn có thể tham khảo thêm một số nội dung liên quan khác như tại sao nên bổ sung magie vào buổi tối để cải thiện giấc ngủ và sức khỏe tổng thể. Bên cạnh đó, Herbalife Việt Nam hỗ trợ cuộc thi sống khỏe đẹp hơn lần 5, nhằm khuyến khích lối sống lành mạnh trong cộng đồng.