Cách Tốt Hơn Để Truyền Thông Về Người Khuyết Tật: Từ Ngôn Từ Đến Nhận Thức

Chuyển Đổi Cách Thức Truyền Thông Với Cộng Đồng Người Khuyết Tật

Vào ngày 12 tháng 8, Hội Người khuyết tật TP. Hà Nội đã hợp tác với tổ chức Humanity & Inclusion (HI) để tổ chức một hội nghị chuyên đề mang tên “Ngôn từ và Góc máy: Thực hành truyền thông tiếp cận từ nội dung đến hình ảnh”. Sự kiện này nằm trong khuôn khổ Dự án MIC, được tài trợ bởi Phái đoàn Liên minh Châu Âu, với mục tiêu nâng cao nhận thức, giảm thiểu sự kỳ thị và khuyến khích sự tham gia của người khuyết tật trong các hoạt động xã hội.

Trong bài phát biểu khai mạc, ông Phạm Quang Khoát – Phó Chủ tịch Hội Người khuyết tật TP. Hà Nội nhấn mạnh tầm quan trọng của truyền thông như một công cụ mạnh mẽ. Mỗi bài viết, hình ảnh hay tựa đề đều có thể ảnh hưởng đáng kể đến cách cộng đồng nhìn nhận về vấn đề người khuyết tật.

Ông Khoát chỉ ra rằng nhiều bài báo hiện nay vẫn sử dụng những thuật ngữ như “lương y tật nguyền” hay “cô gái tật nguyền” vốn có thể vô tình làm nổi bật khiếm khuyết của họ, thay vì tập trung vào những thành tựu và cuộc sống thường nhật của người khuyết tật.

Ông đề nghị các nhà báo nên tự hỏi rằng, nếu họ ở vị trí của người khuyết tật đó, có muốn được mô tả theo cách như vậy hay không, và liệu việc gọi một người tốt nghiệp đại học bằng xe lăn có thực sự là một kỳ tích hay không?

Theo các đại diện tại hội nghị, truyền thông phải tránh sự thương hại, không tô hồng, và không biến khuyết tật thành điều kỳ diệu. Các tác phẩm báo chí nên miêu tả người khuyết tật như bất kỳ cá nhân nào khác, với những câu chuyện thú vị mà họ có thể kể, phản ánh đúng thực tế cuộc sống mà họ lựa chọn.

Bà Nguyễn Thị Ngọc Hà, Quản lý Dự án MIC từ tổ chức HI tại Việt Nam, cho biết mục tiêu của dự án là giảm thiểu sự kỳ thị, tăng cường sự tham gia và tiếng nói của người khuyết tật, đặc biệt là những nhóm ít được đại diện trong giáo dục, việc làm và các vấn đề liên quan đến giới.

Bà Dương Thị Vân, Giám đốc Trung tâm Tư vấn và Hỗ trợ hòa nhập NKT (ICC), cũng nhấn mạnh rằng cần phải xóa bỏ những rào cản như môi trường, giao tiếp và thái độ xã hội để thúc đẩy sự hòa nhập của người khuyết tật.

Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Tổng điều tra dân số, khoảng 7% dân số Việt Nam, tương đương với hơn 7 triệu người, là người khuyết tật và truyền thông không nên tiếp tục khai thác hình ảnh của họ như một nguồn cảm hứng cho những người không khuyết tật (inspiration porn), mà nên phản ánh họ là những cá nhân bình đẳng với đầy đủ quyền lợi và nghĩa vụ.

Nguyên Tắc Đạo Đức Trong Tác Nghiệp Truyền Thông

Sự kiện cũng bao gồm các hoạt động trải nghiệm thực tế để giúp những người làm báo nhận thức về các rào cản mà người khuyết tật gặp phải. Sinh viên báo chí và các phóng viên đã được chia thành các nhóm để trải nghiệm di chuyển bằng xe lăn, đeo kính che mắt để cảm nhận không gian của người khiếm thị, hoặc học ngôn ngữ ký hiệu từ những người khiếm thính.

Trong buổi tọa đàm, bà Nguyễn Thị Thục Hạnh, nguyên Tổng biên tập Báo Phụ nữ Việt Nam, cũng đã nhấn mạnh rằng các bài viết về người khuyết tật không cần thiết phải khiến độc giả cảm thấy thương cảm, hay buộc nhân vật phải trở thành nguồn cảm hứng cho người khác. Truyền thông nên chuyển mình từ những đề tài nhân đạo sang những vấn đề xã hội chính thống.

Các phóng viên và biên tập viên cần tuân thủ quy tắc tác nghiệp khi làm việc với những người khuyết tật. Khi phỏng vấn, họ cần đứng ở vị trí ngang tầm mắt, khảo sát trước cẩn thận khả năng tiếp cận của địa điểm, đồng thời không tự ý điều khiển xe lăn của người khác nếu chưa được phép.

Đối với những người khiếm thị, họ cần phải giới thiệu bản thân, mô tả không gian xung quanh và sử dụng ngôn ngữ hướng dẫn một cách rõ ràng về vị trí. Trong khi tương tác với người khiếm thính, tác nghiệp cần tránh việc chỉ giao tiếp với phiên dịch viên mà nên quay lại trực tiếp với nhân vật chính, đồng thời khung hình cần thu trọn cả biểu cảm và ngôn ngữ cơ thể.

Các phương pháp báo chí cần phù hợp với nguyên tắc “Không có gì về chúng tôi nếu không có chúng tôi” (Nothing About Us Without Us) để mỗi từ ngữ được chọn lựa đều có thể mở ra cơ hội cho sự hòa nhập. Để biết thêm về việc sơ tán người dân trước siêu bão, và bạn có thể theo dõi tiến độ xây dựng trường nội trú ở Nghệ An. Đừng quên khám phá tiến trình xây dựng tổ hợp APEC 2027 tại Phú Quốc.