An Toàn Khi Tiêm Thuốc Cản Quang Ở Bệnh Nhân Thận Mạn: Những Điều Cần Lưu Ý

Trong nhiều trường hợp, bệnh nhân mắc bệnh thận mạn thường có những e ngại khi được chỉ định thực hiện các phương pháp chẩn đoán hình ảnh như CT hoặc MRI với thuốc cản quang. Sự lo lắng này chủ yếu xuất phát từ nỗi sợ tiềm ẩn về việc thuốc cản quang có thể gây tổn thương cho thận, từ đó dẫn đến những quyết định ngừng thực hiện xét nghiệm, gây ảnh hưởng đến việc chẩn đoán và điều trị bệnh kịp thời.

Mặc dù vậy, việc có bệnh thận mạn không tự động khiến bệnh nhân bị cấm chụp CT hoặc MRI có tiêm thuốc. Quyết định cho phép sử dụng thuốc cản quang hay thuốc đối quang từ cần được cân nhắc dựa trên ba yếu tố chính: chức năng thận, loại thuốc được sử dụng và mục tiêu chẩn đoán. Đặc biệt, bác sĩ cần tiến hành đánh giá kỹ lưỡng giữa những lợi ích nhận được so với rủi ro tiềm tàng đối với người bệnh.

1. Chụp CT có thuốc cản quang: An toàn hay không?

Trước đây, nhiều trường hợp tăng creatinine sau khi chụp CT được quy cho thuốc cản quang. Tuy nhiên, hiện nay chúng ta cần phân biệt rõ giữa tổn thương thận cấp do thuốc cản quang (CA-AKI) với tổn thương thận cấp thực sự (CI-AKI). Những nguyên nhân khác như mất nước, nhiễm trùng hay tụt huyết áp cũng có thể làm tăng creatinine mà không liên quan đến thuốc cản quang.

Với các loại thuốc cản quang iod hiện đại, nguy cơ tổn thương thận thực sự đã giảm đáng kể so với những quan niệm trước đây. Cụ thể, những đánh giá cho thấy:

– Đối với bệnh nhân có eGFR ≥45 mL/phút/1,73 m²: Nếu chức năng thận ổn định, rủi ro tổn thương thận do thuốc cản quang là rất thấp.

– Đối với eGFR từ 30 đến 44 mL/phút/1,73 m²: Nhiều bệnh nhân có thể chụp CT, nhưng cần thận trọng hơn và đánh giá các yếu tố nguy cơ khác.

– Đối với eGFR <30 mL/phút/1,73 m²: Cần cẩn trọng tối đa, nhưng nếu thật sự cần thiết có thể vẫn thực hiện được.

Việc bổ sung nước truyền cũng là một biện pháp khả thi để dự phòng tổn thương thận cho các trường hợp đặt ra ở trên.

2. An toàn khi chụp MRI có thuốc đối quang từ

Khi thực hiện MRI, thuốc đối quang từ có chứa gadolinium được sử dụng để làm rõ tổn thương mô. Trước đây, tình trạng xơ hóa hệ thống do thận (NSF) đã từng là một trong những mối quan tâm hàng đầu ở bệnh nhân thận mạn. Tuy nhiên, thời gian gần đây, nguy cơ NSF với các thuốc gadolinium loại II được đánh giá là cực thấp, kể cả ở bệnh nhân suy thận nặng.

Một nghiên cứu thực hiện trên 4.931 lần sử dụng thuốc gadolinium loại II đối với bệnh nhân thận mạn giai đoạn 4 – 5 cho thấy không một trường hợp nào bị NSF. Điều này cho thấy trong những trường hợp cần thiết, lợi ích từ việc chẩn đoán qua MRI có thể lớn hơn nhiều so với nguy cơ từ việc sử dụng thuốc đối quang từ.

Tuy nhiên, không nên cho rằng tất cả những loại thuốc gadolinium đều giống nhau hoặc không có bất kỳ rủi ro nào. Bác sĩ cần phải chọn lựa loại thuốc phù hợp với tình trạng sức khoẻ cụ thể của người bệnh và yêu cầu chẩn đoán.

3. Những điều cần lưu ý trước khi thực hiện CT hoặc MRI

Trước khi tiến hành tiêm thuốc cản quang hay thuốc đối quang từ, bệnh nhân cần được bác sĩ tiến hành kiểm tra toàn diện. Những yếu tố sau đây sẽ được xem xét:

– Mức creatinine và eGFR, diễn biến chức năng thận.

– Tình trạng bệnh thận mạn đang ổn định hay có AKI.

– Những yếu tố như mất nước, tụt huyết áp hay có dấu hiệu nhiễm trùng.

– Loại thuốc cản quang hoặc thuốc đối quang từ dự kiến sử dụng.

– Các phương pháp chẩn đoán thay thế có phù hợp không.

– Đánh giá lợi ích của việc xét nghiệm so với nguy cơ tiềm ẩn.

– Các loại thuốc mà người bệnh đang sử dụng cũng như tiền sử phản ứng với thuốc cản quang.

Đặc biệt, bệnh nhân không nên tự ý yêu cầu giảm liều thuốc cản quang chỉ do lo ngại về ảnh hưởng đến thận, vì liều không đủ có thể dẫn đến chất lượng hình ảnh kém.

Trong nhiều tình huống, việc chẩn đoán sớm bệnh lý lại quan trọng hơn nhiều so với những lo lắng về rủi ro từ thuốc. Những bệnh nhân có tình trạng như đái máu, nghi ngờ khối u thận, thuyên tắc phổi hay một số bệnh lý khác hoàn toàn có thể cần đến chẩn đoán từ CT hoặc MRI.

Bệnh nhân thận mạn cần ghi nhớ:

– Có bệnh thận mạn không đồng nghĩa với việc bị cấm chụp CT hoặc MRI có thuốc cản quang.

– Càng có eGFR thấp hoặc có tổn thương thận, việc đánh giá càng cần được thực hiện cẩn thận.

– Không tự ý từ chối xét nghiệm hay bổ sung quá nhiều nước trước khi khám.

Quyết định cuối cùng về việc sử dụng thuốc cản quang sẽ thuộc về bác sĩ, người đánh giá toàn diện tình trạng của bệnh nhân và tính chất cần thiết của xét nghiệm.

Việc từ chối thực hiện xét nghiệm chỉ vì lo ngại về thuốc có thể dẫn đến việc bỏ lỡ nhiều cơ hội phát hiện bệnh lý nghiêm trọng.

Để tìm hiểu thêm về các phản ứng có thể xảy ra sau khi tiêm vaccine, bạn có thể xem bài viết chi tiết tại Những Điều Cần Biết Về Phản Ứng Sau Khi Tiêm Vaccine. Ngoài ra, để nắm rõ chiến lược của Bộ Y Tế trong việc chống lại dịch AIDS, hãy tham khảo Chiến Lược Của Bộ Y Tế Để Chấm Dứt Dịch AIDS Đến Năm 2030.

Bạn cũng có thể xem thêm thông tin liên quan đến Điểm Chuẩn Năm 2026 Tại Trường Đại Học Quốc Tế Hồng Bàng nếu bạn quan tâm đến giáo dục đại học.