Trách Nhiệm Pháp Lý Khi Cứu Người Gặp Nạn: Ai Là Người Chịu Bồi Thường?

Câu hỏi từ độc giả: Khi chứng kiến một vụ tai nạn giao thông, một người đã bước vào để cứu nạn nhân đang ở giữa đường. Tuy nhiên, người cứu này không có kinh nghiệm sơ cứu và lo ngại rằng mình có thể làm nặng thêm vết thương của nạn nhân. Sau đó, bệnh viện xác định nạn nhân bị chấn thương cột sống nghiêm trọng, và gia đình nạn nhân yêu cầu bồi thường. Vậy, liệu người cứu có thực sự phải chịu trách nhiệm?

Luật sư Phạm Văn Tuấn (Đoàn Luật sư TP. Hà Nội) cung cấp cái nhìn pháp lý

Các yếu tố xác định trách nhiệm bồi thường

Theo Điều 584 trong Bộ luật Dân sự 2015, người có hành vi gây thiệt hại cho người khác phải bồi thường. Tuy nhiên, pháp luật cũng đề cập đến tình huống mà một cá nhân cần phải gây thiệt hại để bảo vệ an toàn cho người khác trong trường hợp khẩn cấp.

Điều 595 của BLDS quy định về việc bồi thường khi có hành vi vượt quá yêu cầu của tình thế cấp thiết; tức là nếu có thiệt hại do hành vi đó, bên gây thiệt hại chỉ phải bồi thường phần thiệt hại vượt quá.

Cùng với đó, Điều 23 trong Bộ luật Hình sự cũng quy định rằng người thực hiện hành động cần thiết để tránh thiệt hại lớn hơn mà không còn cách nào khác sẽ không bị xem là phạm tội.

Trong trường hợp này, vì nạn nhân đang nằm bất động giữa đường và có nguy cơ bị phương tiện khác của giao thông đâm vào, hành động của người cứu được coi là cần thiết để loại bỏ nguy hiểm cho nạn nhân, mặc dù họ không có chuyên môn cẩn thận.

Liệu việc thiếu kỹ năng sơ cứu có phải là lỗi?

Cơ quan có thẩm quyền cần xem xét hoàn cảnh mà người cứu đã hành động. Những yếu tố như vị trí của nạn nhân, mức độ nguy hiểm thực tế và khả năng gọi cấp cứu đều cần được xem xét.

Những ai cứu giúp trong tình huống khẩn cấp mà không cố ý gây thêm thương tích thì sẽ không phải chịu trách nhiệm bồi thường khi không có sự cẩu thả rõ ràng thể hiện trong hành động của họ.

Các tình huống nào có thể dẫn đến trách nhiệm bồi thường?

Để xác định trách nhiệm bồi thường, có một số yếu tố chính cần xem xét: thứ nhất là nguy hiểm ban đầu phải có thật và đang xảy ra; thứ hai, hành động di chuyển nạn nhân phải nhằm loại bỏ nguy hiểm; thứ ba, xem liệu có phương án an toàn hơn không; cuối cùng, thiệt hại gây ra cần được phân tích so với thiệt hại mà hành động cứu giúp đang tìm cách ngăn chặn.

Gia đình nạn nhân cần chứng minh điều gì khi yêu cầu bồi thường?

Không chỉ cần chứng minh rằng việc di chuyển đã làm nặng thêm thương tích. Gia đình nạn nhân cần làm rõ hành vi của người cứu, xác định liệu hành động đó có trái quy định pháp luật hay không, và đánh giá thiệt hại thực tế cũng như mối quan hệ nhân quả giữa hành động và thiệt hại của nạn nhân.

Nếu chuyên môn xác định rằng chấn thương của nạn nhân đã tồn tại trước khi được di chuyển, thì trách nhiệm không thể hoàn toàn thuộc về người cứu.

Ngược lại, nếu xác định rằng chấn thương ban đầu không nghiêm trọng nhưng hành động của người cứu đã làm tình trạng nghiêm trọng hơn mà không cần thiết, thì có khả năng người cứu sẽ phải bồi thường cho thiệt hại phát sinh.

Người cứu không thể chịu trách nhiệm thay cho người gây tai nạn

Nếu có hai nguồn nguy hiểm khác nhau thì trách nhiệm của người gây tai nạn ban đầu và người cứu cần được xác định riêng biệt.

Nếu người cứu đã hành động hợp lý để cứu nạn nhân nhưng vô tình làm phát sinh thêm thiệt hại, trách nhiệm pháp lý cần được xem xét cẩn thận để không chuyển toàn bộ trách nhiệm cho người cứu.

Điều luật liên quan cũng chỉ quy định những tình huống thiệt hại có căn cứ pháp lý và có mối liên hệ với hành động cứu giúp mới được bồi thường.

Khuyến khích hành vi cứu giúp

Điều luật cũng nhấn mạnh việc không tạo ra rào cản cho người dân khi cứu giúp. Theo đó, những ai không cứu giúp người trong tình trạng nguy hiểm mà không có lý do chính đáng có thể bị xử lý hình sự.

Thêm vào đó, quy định mới về việc hỗ trợ cá nhân trong việc cứu chữa cũng cho thấy tầm quan trọng của sự tham gia cộng đồng trong việc bảo vệ người khác. Thực tế, từ ngày 1/9/2026, quy định mới sẽ có hiệu lực, cho phép cá nhân cứu giúp có thể nhận được tiền hỗ trợ tối đa là 5 triệu đồng cho mỗi vụ việc.

Điều này khuyến khích mọi người tham gia vào việc cứu giúp thay vì e ngại rủi ro pháp lý.

Hãy tham khảo thêm bài viết này:

Hành Động Cần Thiết Đối Với Vụ Người Trên Thuyền Rồng Xả Rác Ở Huế hoặc Hà Nội Thực Hiện Hơn 12.000 Thông Báo Xử Phạt Giao Thông Trong Một Tháng hoặc Tăng Cường An Ninh Hàng Không Qua Kiểm Soát UAV.